هیتر تابشی چتری یکی از رایج‌ترین روش‌های گرمایش فضای باز در تراس، حیاط، محوطه رستوران و کافه است. این دستگاه که در بسیاری از منابع با اصطلاح Patio heater شناخته می‌شود، بر پایه گرمایش تابشی کار می‌کند و بدون گرم کردن هوای اطراف، مستقیما افراد و اشیا را در محدوده زیر چتر گرم می‌کند.

در این مقاله، ساختار، انواع، مزایا، نحوه انتخاب، ایمنی و شیوه نصب و نگهداری هیتر تابشی چتری بررسی می‌شود تا اگر به فکر گرمایش فضای باز هستید، بتوانید آگاهانه‌ برای خرید و استفاده از این تجهیز اقدام کنید. در ابتدای کار، شناخت دقیق عملکرد هیتر تابشی چتری کمک می‌کند توقع درستی از توان گرمایی و شعاع پوشش آن داشته باشید.

هیتر تابشی چتری چیست؟

هیتر تابشی چتری یک دستگاه گرمایشی ایستاده است که روی پایه عمودی قرار می‌گیرد و در بخش بالایی آن یک کلاهک چتری-شکل نصب می‌شود. منبع تولید گرما در قسمت زیر این کلاهک قرار دارد و گرما را به صورت تابشی در سطحی دایره‌ای‌شکل در اطراف دستگاه پخش می‌کند.

در هیتر تابشی چتری، انرژی حرارتی به شکل امواج مادون قرمز از منبع گرما به سمت افراد و اشیای اطراف تابیده می‌شود. این امواج بدون نیاز به گرم کردن کامل هوای محیط، سطح بدن، میز، صندلی و سایر اجسام را گرم می‌کنند و به همین دلیل در فضاهای باز که جریان هوا زیاد است، بازده بالاتری نسبت به بخاری‌های متکی بر جابجایی هوا دارند.

سازوکار گرمایش تابشی در هیتر تابشی چتری

گرمایش تابشی در هیتر تابشی چتری بر مفهوم «انتقال حرارت به وسیله امواج الکترومغناطیسی» استوار است. منبع گرما (مشعل گازی یا المنت برقی) انرژی را به صورت پرتوهای مادون قرمز منتشر می‌کند. این پرتوها پس از برخورد با سطح اجسام، جذب و به گرما تبدیل می‌شوند و اجسام گرم شده نیز بخشی از گرما را دوباره به محیط بازمی‌تابانند.

در مقابل، سیستم‌های متکی بر جابجایی هوا ابتدا هوای اطراف را گرم می‌کنند و سپس هوای گرم به‌مرور در فضا گردش می‌کند. این روش در محیط‌های بسته کارآمد است اما در فضای باز که باد و گردش طبیعی هوا وجود دارد، بخش زیادی از گرما به سرعت از دست می‌رود. همین تفاوت، علت اصلی محبوبیت هیتر تابشی چتری در فضاهای باز است.

اجزای اصلی هیتر تابشی چتری

هیتر تابشی چتری بسته به مدل و برند، ممکن است طراحی‌های متفاوتی داشته باشد اما اجزای اصلی آن تقریبا مشابه است. شناخت این بخش‌ها هنگام انتخاب یا عیب‌یابی دستگاه بسیار مفید خواهد بود.

مهم‌ترین اجزای یک هیتر تابشی چتری عبارت‌اند از:

• پایه و بدنه، معمولا از فولاد رنگ‌شده یا استنلس استیل برای مقاومت در برابر ضربه و رطوبت؛

• منبع تولید گرما شامل مشعل گازی یا المنت برقی تابشی؛

• کلاهک یا رفلکتور در قسمت بالای دستگاه برای هدایت گرما به پایین؛

• سامانه کنترل شامل ولوم تنظیم توان، شیر گاز یا ترموستات در برخی مدل‌ها؛

• سیستم‌های ایمنی مانند سنسور قطع در صورت واژگونی یا قطع شعله در نسخه‌های گازی.

در برخی مدل‌های جدید، چرخ‌های مقاوم در بخش پایینی تعبیه می‌شود تا جا‌به‌جایی هیتر تابشی چتری در محوطه آسان‌تر شود، به‌ویژه در فضاهایی که چیدمان میزها دائم تغییر می‌کند.

انواع هیتر تابشی چتری بر اساس منبع انرژی

انواع هیتر تابشی چتری

هیتر تابشی  را می‌توان از نظر منبع انرژی به دو گروه اصلی گازی و برقی تقسیم کرد. انتخاب بین این دو نوع، به شرایط محل، دسترسی به انرژی و سطح ایمنی مورد انتظار بستگی دارد.

هیتر تابشی چتری گازی

در هیتر تابشی چتری گازی، منبع گرما شعله‌ای است که از سوختن گاز شهری یا گاز مایع تامین می‌شود. شعله روی مشعل قرار دارد و گرما پس از برخورد با صفحه تابشی و کلاهک، به شکل امواج مادون قرمز در اطراف دستگاه منتشر می‌شود.

این نوع هیتر تابشی چتری ویژگی‌های مهمی دارد:

• توان گرمایی بالا و مناسب برای محیط‌های بزرگ‌تر؛

• امکان استفاده همراه با کپسول گاز در فضاهایی که دسترسی به گاز شهری یا برق محدود است؛

• نیاز به تهویه مناسب برای تخلیه محصولات احتراق؛

• ضرورت توجه ویژه به ایمنی در استفاده از هیتر تابشی از نظر فاصله از سقف، دیوار، پارچه و مبلمان.

هیتر تابشی چتری برقی

هیتر تابشی چتری برقی از المنت یا لامپ‌های مادون قرمز برای تولید گرما استفاده می‌کند و در محل استفاده هیچ احتراق مستقیمی انجام نمی‌شود. به همین دلیل در فضاهای نیمه‌سرپوشیده و تراس‌های دارای پوشش، انتخاب محبوب‌تری است.

این نوع هیتر تابشی چتری ویژگی‌های زیر را دارد:

• عدم تولید دود و گازهای ناشی از احتراق در محل؛

• نیاز به تامین برق مطمئن و تابلو برق ایمن؛

• اهمیت درجه حفاظت در برابر رطوبت (IP) در فضاهای باز و نیمه‌ باز؛

• راه‌اندازی و کنترل ساده، مناسب برای کاربری خانگی و تجاری.

کاربردهای اصلی هیتر تابشی چتری در فضاهای باز

هیتر تابشی چتری برای گرمایش محیط‌هایی طراحی شده که کاربران می‌خواهند از فضای باز یا نیمه‌ باز استفاده کنند اما دمای هوا در بخشی از سال پایین است.

از مهم‌ترین کاربردهای هیتر تابشی چتری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• محوطه و حیاط رستوران‌ها و کافه‌های روباز؛

• تراس و بالکن واحدهای مسکونی و اداری؛

• روف گاردن‌های کوچک و متوسط؛

• فضای دور استخرهای روباز در فصل‌های سردتر؛

• حیاط ویلاها و باغ‌های شخصی.

در بسیاری از پروژه‌های تجاری، به‌ویژه رستوران‌ها، ترکیب چند دستگاه هیتر تابشی چتری در کنار بخاری‌های دیواری یا سیستم‌های گرمایش دیگر استفاده می‌شود تا برای بخش‌های مختلف فضا، سطح گرمایش متناسب تامین شود؛ در این میان، مدل‌هایی که به‌عنوان هیتر تابشی چتری رستورانی شناخته می‌شوند، معمولا طراحی ظاهری جذاب‌تر و بدنه مقاوم‌تری دارند.

مزایا و معایب هیتر تابشی چتری

برای انتخاب آگاهانه، شناخت مزایا و محدودیت‌های هیتر تابشی چتری ضروری است.

مزایا:

• تمرکز گرما در محدوده نشستن افراد و کاهش اتلاف حرارتی در هوای آزاد؛

• ظاهر نسبتا شکیل و هماهنگ با مبلمان فضای باز؛

• امکان جا‌به‌جایی و تغییر محل استقرار در بیشتر مدل‌ها؛

• گرمایش دایره‌ای‌شکل، مناسب برای میزهای گرد و تجمع‌های کوچک.

معایب و محدودیت‌ها:

• اشغال فضای کف نسبت به بخاری‌های دیواری یا سقفی؛

• نیاز به مدیریت سوخت در مدل‌های گازی و کنترل مصرف گاز هیتر تابشی چتری؛

• حساسیت بیشتر به واژگونی در صورت نصب نادرست یا وزش باد شدید؛

• لزوم رعایت فاصله ایمن از سقف‌های کوتاه، پارچه‌ها و مصالح قابل اشتعال.

راهنمای انتخاب هیتر تابشی چتری مناسب

راهنمای انتخاب هیتر تابشی چتری

برای انتخاب بهینه، صرفا توجه به ظاهر دستگاه کافی نیست. در عمل چند عامل کلیدی باید بررسی شود تا انتخاب شما از هیتر تابشی چتری کارآمد و اقتصادی باشد. بسیاری از خریداران پیش از هر چیز به راهنمای خرید هیتر تابشی چتری نیاز دارند تا با مهم‌ترین معیارها آشنا شوند.

برخی از این معیارها عبارت‌اند از:

• مساحت و چیدمان فضای مورد استفاده؛

• ارتفاع سقف یا سقف کاذب در فضاهای نیمه‌سرپوشیده؛

• نوع کاربری (خانگی، تجاری، رستورانی)؛

• دسترسی به برق، گاز شهری یا فقط کپسول گاز؛

• سطح بودجه و حساسیت به هزینه انرژی.

در هنگام انتخاب، توجه به ابعاد و ظرفیت هیتر تابشی چتری اهمیت دارد. دستگاه باید شعاع پوشش مناسب با تعداد صندلی‌ها و نوع چیدمان شما داشته باشد. استفاده از چند دستگاه کوچکتر در نقاط مختلف، گاهی بازده حرارتی و راحتی بیشتری نسبت به یک دستگاه پرقدرت در مرکز فضا فراهم می‌کند، به ویژه در محوطه‌های نامتقارن یا کشیده.

همچنین برند و کیفیت ساخت، نقش مهمی در دوام و کارکرد ایمن دارد. در بازار ایران مدل‌های گوناگونی از تولیدکنندگان داخلی و وارداتی وجود دارد و بررسی نظرات کاربران و مشخصات فنی، کمک می‌کند تصویر واضح‌تری از بهترین مارک هیتر تابشی چتری برای نیاز خود به دست آورید.

قیمت و عوامل موثر بر هزینه هیتر تابشی چتری

در زمان خرید، موضوع قیمت هیتر تابشی چتری معمولا از نخستین سوال‌های خریداران است. قیمت نهایی دستگاه تحت تاثیر چند عامل اصلی قرار دارد که شناخت آن‌ها به مقایسه منصفانه مدل‌ها کمک می‌کند.

مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار بر قیمت عبارت‌اند از:

• نوع سوخت (مدل‌های برقی و گازی معمولا بازه قیمتی متفاوتی دارند)؛

• جنس بدنه و کلاهک (استیل ضدزنگ در برابر فولاد معمولی)؛

• توان گرمایی و ظرفیت پوشش‌دهی؛

• وجود یا عدم وجود امکانات اضافی مانند سیستم روشن و خاموش خودکار، کنترل از راه دور یا تنظیم چند مرحله‌ای توان.

هزینه اولیه خرید هیتر تابشی چتری باید در کنار هزینه انرژی و نگهداری در طول زمان بررسی شود. گاهی مدل ارزان‌تر در کوتاه‌مدت جذاب به نظر می‌رسد اما به‌دلیل مصرف انرژی بالاتر یا خرابی‌های مکرر، در بلندمدت هزینه بیشتری تحمیل می‌کند.

ایمنی و الزامات استفاده از هیتر تابشی چتری

ایمنی، مهم‌ترین موضوع در کار با هر وسیله گرمایشی است. در استفاده از هیتر تابشی چتری باید چند اصل ساده اما حیاتی رعایت شود تا خطر آتش‌سوزی یا خفگی کاهش یابد.

برای بالا بردن سطح ایمنی در کار با هیتر تابشی چتری رعایت موارد زیر ضروری است:

• قرار دادن دستگاه روی سطح صاف، پایدار و مقاوم؛

• رعایت فاصله ایمن از سقف، سایبان، پرده و مصالح قابل اشتعال؛

• عدم استفاده از هیتر تابشی چتری گازی در فضاهای کاملا بسته بدون تهویه مناسب؛

• بررسی دوره‌ای اتصالات گاز و شیلنگ در مدل‌های گازی؛

• استفاده از پریز و کابل استاندارد در مدل‌های برقی و پرهیز از چندراهی‌های غیراستاندارد.

در فضاهای تجاری مانند رستوران‌ها و کافه‌ها، لازم است دستورالعمل‌های داخلی برای کارکنان تنظیم شود تا همه بدانند در صورت بروز مشکل در هیتر تابشی چتری چه اقداماتی انجام دهند. هشدار دادن به کودکان درباره نزدیک نشدن بیش از حد به دستگاه نیز اهمیت دارد.

نصب و نگهداری هیتر تابشی چتری

نصب هیتر تابشی چتری

نحوه نصب هیتر تابشی  تاثیر مستقیم بر کارایی و ایمنی آن دارد. در مدل‌های گازی، نصب باید مطابق دستورالعمل سازنده انجام شود و در صورت امکان توسط فرد آموزش‌دیده صورت گیرد. انتخاب محل مناسب برای قرارگیری کپسول، طول درست شیلنگ و استفاده از رگولاتور استاندارد از الزامات اولیه است.

در مدل‌های برقی، مسیر کابل‌کشی و محل عبور سیم‌ها باید به گونه‌ای انتخاب شود که احتمال برخورد پا، صندلی یا چرخ‌های سرویس‌دهی با کابل به حداقل برسد. استفاده از پریزهای مجهز به ارت و کلید محافظ نشت جریان در فضاهای باز توصیه می‌شود.

نگهداری صحیح، عمر مفید هیتر تابشی چتری را افزایش می‌دهد و احتمال نیاز به تعمیر هیتر تابشی  را کاهش می‌دهد. برخی اقدامات نگهداری دوره‌ای عبارت‌اند از:

• تمیز کردن سطح رفلکتور و بدنه برای بهبود راندمان تابش؛

• بررسی و تمیز کردن مشعل در مدل‌های گازی؛

• کنترل اتصالات مکانیکی و پیچ‌ها برای جلوگیری از لق شدن؛

• در پایان فصل سرد، پوشاندن دستگاه با کاور مناسب و نگهداری در محل خشک.

مصرف انرژی و هزینه بهره‌برداری از هیتر تابشی چتری

یکی از دغدغه‌های رایج کاربران، میزان انرژی و هزینه استفاده از هیتر تابشی چتری است. برآورد صحیح مصرف گاز هیتر  چتری یا توان مصرفی مدل‌های برقی کمک می‌کند برای مدت استفاده روزانه و بودجه انرژی برنامه‌ریزی بهتری داشته باشید.

در مدل‌های گازی، میزان مصرف به فشار کاری، توان حرارتی نامی و تنظیم شعله بستگی دارد. استفاده با توان حداکثری همیشه لازم نیست و در بسیاری از شرایط می‌توان با تنظیم مناسب شعله، تعادلی بین گرمایش مطلوب و مصرف سوخت برقرار کرد.

در هیتر تابشی چتری برقی، توان نامی دستگاه (بر حسب وات یا کیلووات) شاخص اصلی مصرف برق است. ضرب این توان در مدت زمان استفاده روزانه و قیمت هر کیلووات ساعت برق، تخمینی از هزینه ماهانه در اختیار شما قرار می‌دهد.

از آن‌جا که گرمایش تابشی مستقیما افراد و اجسام را هدف قرار می‌دهد و نیازی به گرم کردن کامل هوای محیط ندارد، در شرایط مناسب می‌تواند نسبت به سیستم‌های صرفا جابجایی، بهره‌وری بالاتری داشته باشد.

کاربرد هیتر تابشی چتری در کسب‌وکارها و فضاهای رستورانی

در فضاهای پذیرایی بیرونی، ایجاد راحتی حرارتی برای مشتریان، تاثیر مستقیمی بر میزان استفاده از فضای باز و در نتیجه درآمد دارد. استفاده درست از هیتر تابشی چتری در این محیط‌ها، تجربه حضور مشتری را به‌طور محسوسی بهبود می‌دهد.

قرار دادن چند دستگاه در نقاط استراتژیک، به‌خصوص در مسیرهای نشستن و اطراف میزها، باعث می‌شود گرما به صورت یکنواخت‌تری توزیع شود. در این نوع کاربری، انتخاب مدل‌هایی که به عنوان هیتر تابشی چتری فضای باز یا هیتر تابشی چتری رستورانی عرضه می‌شوند، به‌دلیل طراحی مقاوم‌تر و هماهنگی ظاهری با دکور، مزیت محسوب می‌شود.

در برخی فضاهای تجاری، ترکیب هیتر چتری با سیستم‌های پرده شفاف پلاستیکی یا شیشه‌های متحرک، امکان استفاده چهار فصل از تراس و محوطه را فراهم می‌کند؛ البته در این حالت باید به تهویه کافی، به‌خصوص برای مدل‌های گازی، توجه جدی شود.

مقایسه هیتر تابشی چتری با سایر بخاری‌های فضای باز

برای انتخاب بهترین گزینه گرمایش فضای باز، لازم است هیتر تابشی چتری با سایر گزینه‌ها مانند بخاری هرمی، بخاری دیواری تابشی و سیستم‌های گرمایش از کف مقایسه شود.

برخی تفاوت‌های اصلی عبارت‌اند از:

• تمرکز گرمای دایره‌ای دور دستگاه در هیتر تابشی  در مقابل توزیع خطی در بخاری‌های دیواری؛

• اشغال فضای کف در برابر استفاده از دیوار یا سقف؛

• تاثیر ظاهر و ارتفاع دستگاه بر طراحی دکوراسیون؛

• تفاوت در هزینه نصب و نگهداری.

در فضاهای محدود یا راهروهای باریک، شاید بخاری‌های دیواری انتخاب منطقی‌تری باشند اما در محوطه‌های باز با چیدمان میزهای گرد، بسیاری از کاربران با بررسی گزینه‌ها به این نتیجه می‌رسند که مقایسه هیتر تابشی چتری با بخاری فضای باز به نفع مدل‌های چتری تمام می‌شود، زیرا تعادل خوبی بین زیبایی و کارایی حرارتی ایجاد می‌کنند.

سخن آخر

هیتر تابشی چتری، اگر به‌درستی انتخاب، نصب و استفاده شود، یکی از کاربردی‌ترین روش‌ها برای گرمایش تراس، حیاط، روف گاردن و محوطه‌های رستورانی است. این دستگاه با تکیه بر گرمایش تابشی، بدون نیاز به گرم کردن کامل هوای محیط، مستقیما افرادی را که در اطراف آن نشسته‌اند گرم می‌کند و تجربه استفاده از فضای باز در هوای خنک را لذت‌بخش‌تر می‌سازد.

سوالات متداول درباره هیتر تابشی چتری

۱. هیتر تابشی چتری برای چه فضاهایی مناسب است؟
هیتر تابشی برای فضاهای باز و نیمه‌ باز مانند تراس، حیاط، محوطه رستوران و کافه، روف گاردن و کنار استخر روباز مناسب است. در فضاهای کاملا بسته، به‌خصوص مدل‌های گازی، نیاز به تهویه کافی وجود دارد و در بسیاری از موارد استفاده از مدل‌های برقی ایمن‌تر است.

۲. شعاع پوشش حرارتی هیتر تابشی چتری چقدر است؟
شعاع پوشش به توان دستگاه، ارتفاع نصب و شرایط محیطی بستگی دارد اما به‌طور معمول، بیشتر مدل‌ها در محدوده‌ای با قطر حدود ۲٫۵ تا ۴ متر گرمایش قابل قبولی ایجاد می‌کنند. در محوطه‌های بزرگ‌تر معمولا چند دستگاه در نقاط مختلف نصب می‌شود تا گرمایش یکنواخت‌تری حاصل شود.

۳. کدام بهتر است؛ هیتر تابشی چتری گازی یا برقی؟
پاسخ به شرایط شما بستگی دارد. اگر دسترسی به برق محدود است یا محیط بسیار بزرگ است، مدل‌های گازی توان بالاتری در اختیار می‌گذارند. در فضاهای نیمه‌پوشیده و جاهایی که ایمنی و عدم تولید دود اهمیت بیشتری دارد، مدل‌های برقی انتخاب مناسب‌تری هستند.

۴. آیا هیتر تابشی چتری برای استفاده در بالکن آپارتمان مناسب است؟
در بالکن‌های باز یا نیمه‌ باز، در صورت رعایت فاصله ایمن از سقف و دیوار و انتخاب ظرفیت مناسب، می‌توان از هیتر چتری استفاده کرد. در این فضاها، مدل‌های برقی یا گازی با ظرفیت کمتر و بدنه ایمن، ترجیح داده می‌شوند تا ریسک ایمنی کاهش یابد.

۵. برای ایمنی بیشتر در استفاده از هیتر تابشی چتری چه کارهایی باید انجام شود؟
استفاده از سطح صاف و پایدار، رعایت فاصله از مصالح قابل اشتعال، کنترل دوره‌ای شیلنگ و اتصالات گاز، استفاده از رگولاتور استاندارد و پریز ایمن، و عدم استفاده از هیتر گازی در فضای بسته از اصلی‌ترین نکات ایمنی هستند. همچنین بهتر است اطراف دستگاه برای رفت‌وآمد کودکان و حیوانات خانگی محدود شود.

۶. آیا هیتر تابشی چتری در برابر باران و رطوبت مقاوم است؟
بیشتر مدل‌ها برای استفاده در فضای باز طراحی شده‌اند اما این به معنای مقاومت کامل در برابر باران شدید نیست. بهتر است در هنگام بارندگی شدید یا وقتی دستگاه استفاده نمی‌شود از کاور محافظ استفاده شود و در صورت امکان آن را در فضای سرپوشیده نگهداری کنید، به‌خصوص در فصل‌های غیر کاری.

۷. مصرف انرژی هیتر تابشی چتری زیاد است؟
مصرف انرژی به نوع سوخت، ظرفیت و مدت زمان استفاده بستگی دارد. هرچند هیتر  چتری به‌دلیل گرمایش مستقیم افراد و اشیا، از اتلاف بخشی از انرژی جلوگیری می‌کند اما در استفاده مداوم و طولانی‌مدت، برنامه‌ریزی برای مدیریت مصرف گاز یا برق اهمیت دارد. انتخاب ظرفیت متناسب با فضا یکی از راه‌های کنترل هزینه‌ها است.

۸. آیا می‌توان هیتر تابشی چتری را خودمان نصب کنیم؟
در مدل‌های برقی با توان متوسط، نصب مطابق دستورالعمل سازنده برای فرد آشنا با مباحث ایمنی برق امکان‌پذیر است. در مدل‌های گازی، به‌ویژه آن‌هایی که به گاز شهری متصل می‌شوند، توصیه می‌شود نصب توسط فرد متخصص انجام شود تا خطر نشتی و مشکلات احتمالی به حداقل برسد.

۹. در صورت خرابی هیتر تابشی چتری چه باید کرد؟
در صورت بروز مشکل، ابتدا دستگاه را خاموش و منبع انرژی (گاز یا برق) را قطع کنید. سپس از فرد متخصص برای عیب‌یابی کمک بگیرید. در بسیاری از موارد، با سرویس دوره‌ای صحیح می‌توان احتمال نیاز به تعمیر هیتر را تا حد زیادی کاهش داد.

۱۰. برای چند میز می‌توان از یک هیتر تابشی چتری استفاده کرد؟
این موضوع به شعاع پوشش و چیدمان میزها بستگی دارد اما معمولا یک هیتر تابشی  برای یک میز مرکزی و افراد نشسته در شعاع ۲ تا ۳ متری مناسب است. اگر تعداد میزها زیاد است یا فاصله‌ها طولانی است، بهتر است چند دستگاه در نقاط مختلف نصب شود تا همه مهمانان گرمایش کافی دریافت کنند.